ویگوتسکی و آموزش(بخشی از تحقیق پایانی درس رشد1)

ویگوتسکی و آموزش

این روزها، مربّیان مشتاقانه دیدگاه های ویگوتسکی را به کار می برند. کلاس های مدل پیاژه و ویگوتسکی قطعاً ویژگی های مشترکی دارند. هر دو بر مشارکت فعّال و پذیرش تفاوت های فردی تأکید می کنند امّا کلاس مدل ویگوتسکی از یادگیری اکتشافی مستقلّ، فراتر می رود. این نوع کلاس اکتشاف کمکی[1] را ترغیب می کند. معلّمان با توضیحات، مثال ها و یادآوری های کلامی یادگیری کودکان را هدایت می کنند و تلاش های خود را به دقّت به منطقه مجاور رشد هر کودک متناسب می سازند. تشریک مساعی همکلاسی ها نیز به اکتشاف کمکی مساعدت می کند. معلّمان، تجربیّات یادگیری یاری بخش را ترتیب می دهند، به اینگونه که همکلاسی های دارای توانایی های مختلف را با هم گروه بندی کرده و آنها را ترغیب می کنند به یکدیگر بیاموزند و کمک کنند.

ویگوتسکی بازی وانمود کردن را

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

زندگینامه علمی ویگوتسکی (بخشی از تحقیق پایانی رشد1)

زندگینامه علمی ویگوتسکی

لِو سیمینوویچ ویگوتسکی[1] در گومل، شهری بندری در روسیه غربی بزرگ شد. پدرش رئیس بانک و مادرش معلّم بود. در روزگار نوجوانی در میان دوستانش به «پروفسور کوچولو» معروف شده بود، زیرا دائماً آنها را به بحث های مختلف و فعّالیّت های خارق العادّه فرا می خواند. ویگوتسکی همچنان به خواندن تاریخ، ادبیات و شعر عشق می ورزید.

او در 17 سالگی تصمیم گرفت به دانشگاه موسکو برود. امّا

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

روش بالینی پیاژه

تحقیق شماره 12 : روش بالینی پیاژه

محمّد شمس کارشناسی 86

پیاژه روش بالینی خاصّ خود را در مقایسه با روش تست و روش مشاهده محض، روشی می داند که به کمک آن روانشناس می تواند در پژوهش مشخّصات و تحوّل فرآیند های روانی گامی فراتر از روش مشاهده محض بردارد و بدون آنکه در تنگنای مشکلات و عیوب تست درغلتد به مزایای اصلی آزمایش نائل آید. او در سال 1918 برای نخستین بار به کار بستن روش بالینی را مشاهده کرد. روش بالینی روشی است حدّ فاصل بین روش مشاهده ساده و روش تجربی به معنای دقیق کلمه، و عبارتست از مصاحبه ای که آزمایش کننده با آزمودنی بر قرار می سازد. در کلّیه شرائط خواه در مواقع کاملاً لفظی و خواه در مواقعی که از آزمودنی خواسته می شود با لوازمی به عمل بپردازد، اصل عمل همواره ثابت است:

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

مسأله سه كوه در بررسي صفت خود ميان بيني در نظريه شناختي پياژه

 

مسأله سه كوه در بررسي صفت خود ميان بيني در نظريه شناختي پياژه

محمّد شمس کارشناسی 86

"يكي از خصوصيات كليدي كودكان در دوره پيش عملياتي، به قول پياژه، خود محوري[1] است." اين تعبير كتاب زمينه روانشناسي هيلگارد در مورد صفت خود ميان بيني است. گرچه شاگردان پياژه از اينكه خود ميان بيني به خود محوري تعبير شود اصلاً راضي نيستند. به اين علّت كه صفت خود ميان بيني به هيچ وجه جنبه ارزشي و يا معناي مثبت و منفي ندارد در حاليكه اگر از اصطلاح خود محوري استفاده شود اين معنا را به ذهن متبادر مي كند كه صفت خود ميان بيني مانند صفت اخلاقي تكبّر يا خود خواهي، داراي معناي منفي است. و بدين گونه آن معنايي كه پياژه از جعل اين تعبير مدّ نظر داشته است برداشت نخواهد شد و باعث گمراهي محقّقين در اين زمينه خواهد شد.

به هر حال براي فهم اينكه كودكان در دوره پيش عملياتي داراي صفت خود ميان بيني هستند، پياژه «مسأله سه كوه[2]» را مطرح كرد. توضيح اين مطلب بدين گونه است كه كودكان پيش عملياتي به جز چشم انداز خودشان از چشم اندازهاي ديگر ناآگاهند – آنها معتقدند كه ديگران نيز محيط را به شيوه خود آنان ادراك مي كنند. بدين منظور به كودك فرصت داده مي شود به دور ميزي كه روي آن سه كوه با ارتفاع هاي گوناگون قرار دارد بچرخد. سپس كودك در يك سوي ميز مي ايستد و عروسكي در نقاط مختلف ميز قرار داده مي شود – كه عروسك از سه كوه، ديدي متفاوت با كودك دارد - از كودك خواسته مي شود عكس منظره اي را كه عروسك مي بيند انتخاب كند. پيش از سنين 6 يا 7 سالگي، غالب كودكان عكسي را انتخاب مي كنند كه چشم انداز خودشان از سه كوه را نشان مي دهد.

مي توان براي اثبات اين مسأله مثال هاي ديگري را هم آورد كه توسّط محقّقين در اين زمينه انجام شده است، مانند مثال مسافرت و خريد سوغاتي براي مادر، امّا چون در اين مجال قصد بنده پرداختن به مثال سه كوه مي باشد، از عنوان كردن ديگر مثال ها خودداري نمودم.



[1] Egocentrism

[2] Three - mountain problem

خلاصه ای از زندگی علمی ژان پیاژه

تحقیق شماره 11: خلاصه ای از زندگی علمی ژان پیاژه

محمّد شمس کارشناسی 86

"ژان پیاژه" در نهم اوت 1896 در شهر نوشاتل در سوئیس چشم به جهان گشود. مادر او بسیار مذهبی بود و پدرش که استاد تاریخ بود نسبت به مذهب بیگانه بود.

در سنّ یازده سالگی تحت رهبری جانور شناسی به نام "پل گده" به مطالعه نرم تنان علاقه پیدا کرد و به مطالعه نرم تنان خاکی و نرم تنان آب های شیرین دریاچه آلپ پرداخت. امّا افق ذهنی نوجوانی با استعداد او نمی توانست محدود به همین امر بماند. به همین دلیل با راهنمایی پدر خوانده اش، با مطالعه اثر مشهور "برگسن" پا در عرصه فلسفه گذاشت و با همان علاقه وافری که به جانور شناسی پرداخته بود در فلسفه "کنت"، "اسپنسر"، "لودانتک" و "کانت"، ضمن یادداشت تفکرات خود نسبت به آثار آنان، مستغرق گشت. در پیش گرفتن این راه جدید، پیاژه را از نخستین کنجکاوی های علمی خود غافل نساخت، بلکه به عکس موجب شد اشتغالات فکری خود را که جوانه های شناخت شناسی در آن مشهود بودند از نو سازمان بخشد، و بی دلیلی نیست که می بینیم در این گذرگاه، جاه طلبی ایجاد یک نظریه شناخت را بر مبنای دوگانه نگری حیات و مادّه به گونه ای که در آثار "برگسن" به چشم می خورد در سر پرورانده است.

فعّالیّت های وی در زمینه زیست سنجی وی را نسبت به لزوم مبانی محکم و استوار روش شناسی در این گونه مسائل هوشیار ساخت، 

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

نقش اراده در رشد

تحقیق شماره 10: نقش اراده در رشد

محمّد شمس کارشناسی 86

به دلیل نقش شگرف اراده در رشد انسان، به ویژه در ابعاد معنوی و شخصیتی، به این مبحث می پردازیم:

مفهوم اختیار: منظور از اختیار در اینجا نوعی توانایی روانی انسان است که شخص بر اساس آن می تواند در قلمرو خاصّی، تأثیرات زیستی و محیطی را تحت تسلط خویش درآورد و با گزینش خود، رفتار و مسیر رشد خود را آگاهانه انتخاب کند.

قلمرو اختیار و اراده: برخی از ابعاد انسان، به گونه ای طبیعی و خود به خودی رشد می کنند و مراحل را یکی پس از دیگری طی می کنند. مثل رشد سیستم عصبی و رشد جنبه های فیزیولوژیک. با توجّه به تعریفی که از اختیار داده شد معلوم است که اراده در فرآیند رشد این دسته از ابعاد تأثیر مستقیمی ندارد. ولی رشد گروهی دیگر از ابعاد وجودی انسان در گرو رفتارهای اوست که رشد این جنبه ها می تواند به گونه ای آگاهانه صورت پذیرد، و در همین ابعاد است که اراده فرد در رشد او نقش بازی می کند. بسیاری از جنبه های رشد که در نوجوانی، جوانی و بزرگسالی رخ می دهد به ویژه رشد شخصّیت اخلاقی و معنوی می تواند تحت سیطره اراده قرار گیرد، بلکه برخی از آنها بدون اراده معنا پیدا نمی کند.

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

مفهوم تعامل محیط و  وراثت

تحقیق شماره 9: مفهوم تعامل محیط و  وراثت

محمّد شمس کارشناسی 86

منظور از تعامل اشتراک تأثیر نیروهای وراثتی و محیطی در پدید آوردن یک صفت یا رفتار است ولی این معنای کلّی و عام، چگونگی تعامل را روشن نمی سازد. به همین جهت بعضی از دانشمندان در صدد برآمده اند با استفاده از تشبیه و توصیف، معنای تعامل را بیشتر توضیح دهند که به چند نمونه از آن اشاره می کنیم:

 

 

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

گوش دروني چگونه ارتعاشات صوتي را دريافت مي كند؟

گوش دروني چگونه ارتعاشات صوتي را دريافت مي كند؟

محمّد شمس- كارشناسي 86

ساختار اصلي گوش دروني مايعي است كه در حلزون گوش قرار دارد. مايع درون حلزون به علت ارتعاش استخوان ركابي، در مقابل دريچه بيضي مرتعش مي شود. ديواره حلزون شامل اندام كورتي است. اندام كورتي اولاً دربردارنده سلول هاي مژه دار دروني و بيروني است، ثانياً اندام كورتي بالاي غشاي قاعده اي قرار گرفته و ثالثاً آن در قسمت بالا با غشاء پوشاننده پوشيده شده است. دو نوع سلّول مويي وجوددارد: سلّول هاي مويي دروني و بيروني. جزء كليدي هر دو نوع سلّول مويي، مژه هاي ظريف هستند كه از بالاي سلّول هاي مويي بيرون آمده اند. اين مژه ها اسم خود را به سلّول هاي مويي داده اند. يكي از مهم ترين حوادث در فرآيند شنوايي خم شدن مژه هاست. زيرا اين خم شدن منجر به تبديل نيرو مي شود يعني تغيير محرّك صوتي به علائم الكتريكي.

 

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

نحوه اثر گذاری وراثت بر رشد

تحقیق شماره 8: نحوه اثر گذاری وراثت بر رشد

محمّد شمس کارشناسی 86

 الف) ویژگی های متأثَر از وراثت با پایه های شناخته شده ژنتیکی

آن دسته از صفات و ویژگی های موروثی را که شالوده های ژنتیکی شناخته شده ای دارند می توان به دو گروه تقسیم نمود:

1- ویژگی های فیزیکی و فیزیولوژیک: آمادگی برای بلند قدّی- کوتاه قدّی و وزن، شکل ظاهری صورت شامل خصوصیات بینی، لبها، دندان ها، رنگ چشم، نوع و رنگ مو، رنگ پوست و ... از جمله ویژگی های فیزیکی هستند که توسط ژن ها کنترل و تعیین می شوند. برخی از این صفات مانند رنگ چشم، نتیجه ترکیب نسبتاً ساده ژن ها هستند و بعضی دیگر همچون رنگ پوست توسط مجموعه ژن های بسیاری ساخته می شوند. اختلافات افراد در ویژگی های فیزیکی، به معنای اختلاف آنان در توانایی های بیولوژیک یا روانی نیست بلکه در درجه اوّل به منظور تشخیص و شناسایی افراد از یکدیگر چنین اختلافاتی توسط آفریدگار حکیم ایجاد شده است و در درجه دوّم، بعد اجتماعی و واکنش های دیگران نسبت به این ویژگی ها از اهمّیت روانشناختی برخوردار است چرا که برخورد و رفتار کودکان و بسیاری از بزرگسالان، نسبت به کسانیکه از ویژگی های غیر معمول برخوردارند با رفتار آنان با دیگران متفاوت است.

بقیه در ادامه ..

ادامه نوشته

تفاوت های شرطی سازی های کلاسیک و کنش گر

تحقیق شماره 7: برخی تفاوت های شرطی سازی های کلاسیک و کنش گر

محمّد شمس کارشناسی 86

 

1.       در شرطی سازی کلاسیک رفتار پاسخ گر داریم اما در شرطی سازی کنش گر رفتار کنش گر داریم.

2.       به علت وجود رفتار پاسخ گر در شرطی سازی کلاسیک، آزمودنی نسبت به محرک شرطی می شود و پاسخ می دهد، اما در شرطی سازی کنش گر به خاطر وجود رفتار کنش گر آزمودنی خود به خود اقدام به انجام دادن رفتاری می کند و به وسیله رفتارهای ما کنترل می شود.

3.       یکی از مهم ترین تفاوت ها این است که در شرطی سازی کلاسیک آزمودنی منفعل است به خلاف شرطی سازی کنش گر که آزمودنی در این صورت فعّال است.

4.       در شرطی سازی کلاسیک فقط رفتارهای ساده را می توان به آزمودنی آموزش داد به خلاف شرطی سازی کنش گر که قابلیّت آموزش رفتارهای پیچیده وجود دارد.

5.       در شرطی سازی کلاسیک اصلا رفتار جدیدی را یاد نداده ایم زیرا آزمودنی همان رفتارهایی که از روی غریزه انجام میداده را الآن هم انجام می دهد ولی در کنش گر شاهد وقوع رفتار جدید هستیم. مثلا متوانیم به آزمودنی پرش های مختلف و یا حرکت از داخل حلقه آتش را آموزش دهیم.

6.       یکی از اصول شرطی سازی تقویت است. تقویت در شرطی سازی کلاسیک یعنی همراهی محرک های طبیعی و شرطی اما در شرطی سازی کنش گر، تقویت به تشویق آزمودنی است و در مقابل آن تنبیه است.

تحقیق شماره 6: ویژگیهای مرحله در روانشناسی ژنتیک

تحقیق شماره 6: ویژگیهای مرحله در روانشناسی ژنتیک

محمّد شمس کارشناسی 86

در این بحث مسئله ای را مطرح می کنیم که از نظر روانشناسی ژنتیک حائز اهمیت فراوانی است. مهم است بدانیم که در بررسی فرایندهای روانی آیا می توان به تعیین مراحلی پرداخت یا نه؟ و چه چیز را باید به درستی مرحله بنامیم و خصوصیات یک مرحله چیست؟ یک بررسی اجمالی و ساده این مطلب را نشان می دهد که گردآوری خصوصیات روانی ساده یا حتی پیچیده بدون در نظر گرفتن ملاکهای واقعی واجد ارزش نیست و نمیتوان نام مرحله را بر این پشته های تغییر پذیر نهاد. بنابر این در روانشناسی ژنتیک مسئله بررسی فرایندهای روانی و مشخص ساختن مراحل از کارهای اساسی است. اینک باید دید که هر مرحله باید دارای چه شرایط و خصوصیاتی باشد:

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

تحقیق شماره 5: خلاصه روش های تحقیق در روانشناسی رشد

تحقیق شماره 5: خلاصه روش های تحقیق در روانشناسی رشد

محمّد شمس کارشناسی 86

 

منابع و زمینه های موثر در علوم انسانی

روانشناسی رشد از آنجهت که رشته ای در علوم اجتماعی است برای تحقیق، بررسی و اثبات مطالب خود، از روش های علوم اجتماعی سود میبرد و از سوی دیگر به دلیل ویژگیهای موضوع خود، روش های اختصاصی تری را نیز به کار می گیرد. قبل از بحث پیرامون روش های تحقیق در روانشناسی رشد لازم است به سه منبع اصلی که نقش جهت دهنده ای در تحقیقات علوم اجتماعی دارند اشاره کینم: جهان بینی، وحی و تئوری.

 

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

توضیح واژه های با افق نزدیک

تحقیق شماره 4: توضیح واژه های با افق نزدیک

محمّد شمس – کارشناسی 86

واژه كليدي در روانشناسي رشد، كلمه رشد (development) است. واژه هاي رشد، نمو، نضج، بزرگ شدن، تحول و تكامل داراي معاني نزديك هم و متفاوتي هستند كه موجب اشتباه مي شود. پس بسيار به جاست كه اين اصطلاحات تعريف شوند:

الف) رشد: براي رشد تعاريف مختلفي شده است اما تعريفي كه به نظر كامل تر مي رسد را  معرفي مي نماييم: ‹رشد عبارتست از تغييرات كمي و كيفي نسبتا پايدار، مستمر و فراگير در قابليت ها، ساخت و رفتار انسان كه تحت تاثير نضج و تعامل آن با محيط در قالب الگويي منظم و منسجم صورت مي پذيرد و مستلزم وحدت پيچيده كنش ها مي باشد.›

ب) نمو: نمو (growth) بر افزايش قد، وزن يا اندازه فيزيكي دلالت مي كند. به عبارت كلي تر ، نمو بر تغيير فزاينده كمي در اندازه و ساختار اطلاق مي شود كه شامل افزايش قد، وزن، حجم، استخوان بندي و اندامهاي داخلي مي شود.

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

خلاصه ای از نظریه های دلبستگی (attachment)

تحقیق شماره 3: خلاصه ای از نظریه های دلبستگی (attachment)

محمد شمس کارشناسی 86

براي رشد اجتماعي مي توانيم سه نمود ذكر كنيم: درك چهره، لبخند و دلبستگي (attachment)

 نظريات عمده در رشد دلبستگي كودك عبارتند از: نظريه روانكاوي، نظريه يادگيري و نظريه كردار شناسي.

1- نظريه روانكاوي: فرويد معتقد بود كودك به كساني دلبستگي پيدا مي كند كه از او رفع درد كنند و يا لذت او را فراهم سازند. او اساس زيستي اين خواست را نوعي انرژي فيزيكي (ليبيدو) مي دانست.لذا از آنجا که مادر برای تامین غذای شیر خوار و مراقبتش از طریق مکیدن (تحریک دهانی) کودک را ارضا می کند، توجه کودک به مادر معطوف شده و به او دلبستگی پیدا می کند. فروید مدعی بود ارضاء بیش از حد یا کم ممکن است کودک را در در مرحله ای تثبیت کند.

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

تلخیص بخش تاریخچه کتاب "روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی"

باسمه تعالی

تحقیق شماره 2 : تلخیص بخش تاریخچه کتاب "روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی"

محمّد شمس کارشناسی 86

گسترش دایره علوم، تنوع موضوعات مورد تحقیق و گوناگونی روش های پژوهش از جمله عواملی بود که تخصصی شدن علوم را اجتناب ناپذیر نمود وبدین گونه رشته های مختلف علوم پدید آمد. روانشناسی رشد (Developmental Psychology)نیز از این قاعده مستثنی نیست. می توان حدس زد که نخستین آگاهی های بشر از چگونگی رشد از دو منبع اساسی بدست آمده است: 1- بشر برخی دانش های آغازین خود را از طریق وحی آسمانی به دست آورده است و هدف آنها تربیت بشر بوده است. 2 – مشاهده تولد و رشد انسانهای دیگر منبعی غنی است برای رشد که از آغاز در اختیار بشر بوده است.

در این علم ابتدا پیشینه های این علم را- قبل از میلاد تا قرن هیجدهم میلادی- مرور می کنیم، سپس به سیر توجه به مسائل رشد و کودک طی قرن نوزدهم میلادی میپردازیم، سپس چگونگی ظهور و بالندگی روانشناسی رشد در قرن بیستم میلادی را مورد توجه قرار خواهیم داد.

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

معرفی کتاب رشد و شخصیت کودک (Child Development and Personality)

معرفی کتاب رشد و شخصیت کودک (Child Development and Personality)
 پاول هنری ماسن، جروم کیگان، آلتا کارول هوستون، جان جین وی کانجر

·         مترجم: مهشید یاسایی

·         نشر: نشر مرکز

·         شابک: 978-964-305-650-6

·          قطع کتاب: وزیری

سوالی که نویسنده به دنبال جواب آن می باشد: چگونه ماهیت زیست شناختی کودک و تجربه او در هم تاثیر می گذارند؟

بخشبندی کتاب مرحله ای- موضوعی است و موضوعهای مربوط به هر مرحله سنی در بخش مربوط به همان مرحله بررسی می شود و در مجموع هیچیک از مسایل گوناگون رشد، از پیش از تولد تا سنین نوجوانی ،نادیده نمی ماند. در این کتاب ترتیب زمانی به صورت تقسیم کتاب به چهار  دوره سنی حفظ شده است: دوره پیش زادی، دوره نوزادی، دوران کودکی و نوجوانی. سازمانبندی عناوین کتاب به بر حسب مراحل سنی است. همچنین سه فرضیه عمده رشد یعنی: روانکاوی، یادگیری و رشد شناخت، در هر یک از فصول بحث شده است نه در مقدمه.

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

معرفی کتاب پیشگامان روانشناسی رشد ویلیام سی. کرین

معرفی کتاب پیشگامان روانشناسی رشد ویلیام سی. کرین، مترجم: دکتر فربد فدایی

·         نشر: انتشارات اطلاعات

·         شابک: 1-098-423-964

·         قطع کتاب: وزیری

این کتاب به شناخت برخی از فرضیه پردازان برجسته رشد اختصاص یافته است. همچنین اندیشه برخی از فرضیه پردازانی را که جا پای روسو گذاشته اند و نیز برخی فرضیه پردازان دیگر از جمله اِتولژیستها و روانکاوانی را که در دیدگاه رشدی شریکند را مطرح می کند.پس همانگونه که واضح است شیوه تالیف این کتاب بر اساس مراحل رشد و ابعاد آن نیست بلکه بر اساس نظریه و تئوری های رشد نگاشته شده است. ویژگی خاص این کتاب وجود ارزیابی های نویسنده از مطالب مطرح شده فصل و یا آنجا که به نظر ایشان لازم بوده است، می باشد. در انتها نیز فهرست منابع به صورت لاتین ذکر شده است.

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته