روان تحلیل گری؛ از مکتب وین تا مکتب زوریخ

استاد: حجت الاسلام و المسلمین دکتر میردریکوندی

محمد شمس

http://mshams.blogfa.com/

 

چكيده

مباحثات يونگ با فرويد كه يكي از مهم‌ترين وقايع كلّ تاريخ روان‌تحليل‌گري است، باعث پيدايش متون علمي متعدّدي شده است و هنوز هم موضوع بحث‌هاي داغي بين اين دو مكتب فكري است. امّا جدایی آن‌ها از هم در نهایت منجر به ایجاد دو مکتب وین در بیان عقیدة فروید و مکتب زوریخ در بیان عقیدة یونگ شد.

چه تفاوت‌هايي بين فرويد و يونگ ايجاد شد كه به جدايي آن‌ها از يكديگر منجر شد؟ در نظرية هر يك چه موارد اختلافي وجود دارد؟

اين سؤالات موجب گردیدند تا این نوشتار مختصر برای پاسخ به آن‌ها نوشته شود.

كليدواژه:دیدگاه فرويد[1]؛ دیدگاه يونگ[2]؛ مكتب روان‌تحليل‌گري[3]؛ ليبيدو[4]؛ ناهشيار[5].

 

... در ادامه...

ادامه نوشته

نظریّه رشد اجتماعی- فرهنگی ویگوتسکی

تحقيق كلاسي در رشد ۲ - استاد حجت الاسلام دكتر احمدي محمدآبادي

مقدّمه

« ... علاوه بر این به کارهای روانشناس روس، لِئو ویگوتسکی می پردازیم که اندیشه هایش در باره رشد شناختی، ابتدا در دهه 1930 منتشر شد و در سال های اخیر دوباره مورد توجّه قرار گرفته است. »

شاید آنچه در ابتدا برای من انگیزه شد تا به بازخوانی نظریّه‌ی رشد اجتماعی– فرهنگی لِو‌سیمینوویچ‌ ویگوتسکی[1] (1934-1896) بپردازم، این تعبیر کتاب " زمینه‌ی روانشناسی هیلگارد " از این نظریّه بود. باید نکته‌ی مهمّی در میان باشد که روانشناسان و نظریّه پردازان این علم پس از گذشت این مدّت طولانی و با وجود نظرات بسیار زیاد و متنوّع دیگر باز به نظریّه‌ی او روی آوردند و به بررسی و ارزیابی آن پرداخته اند. «ویگوتسکی که تا30 سال پیش، تنها در محافل کوچکی از غرب با آثار او آشنا بودند، اینک به عنوان یکی از نظریّه پردازان بزرگ قرن بیستم،‌ چهره‌ی درخشان علمی روانشناسی تلقّی می شود. امروزه کمتر حوزه و قلمرویی از علوم شناختی و رفتاری اعمّ از رشد، شناخت، روان شناسی زبان، آسیب شناسی روانی، نوروپیسکولوژی و توانبخشی وجود دارد که رگه هایی از نظریّات ویگوتسکی در آن راه نیافته باشد.»         ( کوزولین به نقل از قاسم زاده، 1381، ص  378  ). مطلبی که این میان برای من بسیار مهمّ می نماید این است که علّت این روی آوری چیست؟ و روانشناسان در این نظریّه چه دیده اند که مورد استقبال آنان قرار گرفته است؟ رسیدن به این جواب بسیار حائز اهمّیّت است امّا با وجود اختصار نوشتار پیش رو و گستردگی مطالب و همچنین نیاز به تسلّط داشتن بر نظریّات دیگران و دانستن محاسن و عیوب آنها و دیگر اینکه ضرورت تسلّط داشتن بر سیر تاریخی و تطوّر افکار و آراء در روانشناسی و رسیدن آن تا به امروز، به خاطر دلائل مذکور از پرداختن و پاسخ دادن به سؤالی که ذهنم را مشغول به خود کرده بود صرف نظر می کنم تا مطلب زخمی نماند، امّا سعیم بر این است تا در موارد خاصّی که می توانم به این جواب بپردازم، از آن نگذشته و در حدّ توان و استفاده از آثار بزرگان مطالبی را مرقوم نمایم.

      بیشتر ..............

ادامه نوشته

روان‌شناسی تکاملی

روان‌شناسی تکاملی[1]

تحقيق كلاسي درس يادگيري - استاد حجت الاسلام دكتر محمدمهدي عباسي

تلخیص بخش دوم از فصل پنجم کتاب نظریه‌های یادگیری انسان، صفحه‌ی 149. اثر لو فرانسوا

هدف کلّی روان‌شناسان تکاملی این است که روند تکامل ذهن را بر اساس مبانی زیست‌‌شناسی شرح دهند، درست به همان صورتی‌که داروین تکامل گونه‌ها را توصیف کرده بود. دو دانشمند معروف در این بخش، رومانِس[2] و رایت هستند.

روان‌شناسان تکاملی می‌خواهند با عقیده‌ای که در قرن بیستم حاکم بوده است، مبارزه کنند. این عقیده می‌گوید: «زیست‌شناسی اهمیّت ندارد و آن‌چه مهم است شکل‌پذیری ذهنِ منفعل می‌باشد که تجربه پیام‌های خود را روی آن حک می‌کند. بنابراین چیزی به‌نام ماهیّت انسان که به صورت ژنتیکی تعیین شده باشد، و همه‌ی انسان‌ها در آن مشترک باشند، واقعاً وجود ندارد.»

در ادامه ...

ادامه نوشته

سنجش یادگیری به شیوه‌ی کوشش و خطا و توانایی تجسّم فضایی

سنجش یادگیری به شیوه‌ی کوشش و خطا و توانایی تجسّم فضایی

چکیده

ما در این نوشتار در پی این هستیم تا با بررسی آزمایش‌هایی که توسّط ماز انجام می‌گیرند، به فرآیندهای حافظه و یادگیری بپردازیم. در واقع استفاده از روش‌های کوشش و خطا می‌تواند بهترین راه برای اندازه گرفتن میزان حافظه و سرعت یادگیری افراد باشد. زیرا حافظه و یادگیری رابطه‌ی تنگاتنگی با هم دارند که در اثنای این نوشتار به آن‌ها خواهیم پرداخت و توسّط آزمایش آدرس‌یابی که با دستگاه ماز ثبّات انجام می‌دهیم به رسم نمودار سرعت یادگیری اقدام خواهیم کرد. از این طریق است که می‌توانیم افراد را به سه گروه متفکّر و دقیق، محتاط و محافظه­کار و نامنظّم و بی­دقّت تقسیم کنیم. تا انتهای گزارش با ما همراه باشید.

کلیدواژه: یادگیری^[1]، حافظه^[2]، کوشش و خطا[3]، ماز ثبّات[4]

بیشتر ...

ادامه نوشته

تست سرعت ضربه‌زدن

تست سرعت ضربه‌زدن

چکیده

تصوّر کنید که قصد دارید کارخانه‌ای را تأسیس کنید و با قرار دادن سرمایه‌ای زیاد به تولید محصولی خاص بپردازید. برای عملی کردن این تصمیم علاوه بر گذراندن مراحل قانونی و احداث کارخانه و ابزار آلات ویژه‌ی آن کار، موضوع مهمّ دیگری پیش روی شماست. آن موضوع صف طویلی از کارگران خواهان شغل است که در پشت درب دفتر شما صف کشیده‌اند. شما نه قادر به این هستید که همه‌ی آن‌ها را بپذیرید و نه می‌توانید همه‌ی آن‌ها را رد نمایید. بهترین کار در این موقع طرّاحی یک آزمون علمی- عملی برای سنجش کارگرانی است که به کار شما می‌آیند و شرایط استخدام شدن را دارند. ما در این نوشتار به برخی از این آزمون‌ها که در یک نام‌گذاری کلّی به آزمون‌های سنجش مهارت‌های حرکتی معروف هستد، خواهیم پرداخت و معرّفی خواهیم کرد. مبحث سرعت ضربه از جمله موارد مطرح شده در روان‌شناسی تجربی می‌باشد و می‌توان گفت از مطالب مهم و پرثمره در این علم است که از نظر عملی بسیار مفید و پرثمره برای زندگی انسان امروزی می‌باشد. از ثمرات بسیار قابل لمس این شاخه، بحثی است که در روان‌شناسی کار و استخدام از آن صحبت می‌شود. اگر افراد مورد نظر برای استخدام از تست‌های سرعت ضربه سربلند بیرون آیند و سپس استخدام شوند آثار بسیار مثبتی برای صاحبان مشاغل خواهد داشت. هدف ما از این نوشتار پرداختن به این موضوع و معرّفی آن می‌باشد و در انتهای کار به آزمایشی که در آن به صورت عملی و با استفاده از دستگاه سنجش سرعت ضربه انجام شده است، خواهیم پرداخت و نتایج به دست آمده را مطرح خواهیم کرد.

کلیدواژه: تست سرعت ضربه[1]، مهارت حرکتی[2]، روان‌شناسی کار[3]

جهت مشاهده ادامه اینجا کلیک کنید ...

ادامه نوشته

ارزیابی آستانه‌ی تشخیص نور چشمک‌زن

ارزیابی آستانه‌ی تشخیص نور چشمک‌زن

چکیده

در بحث احساس و ادراک برای حواسّ انسان و حیوانات دو گونه آستانه برای حواسّ در مقابل محرّک‌های آن‌ها تعریف شده است. آستانه‌ی مطلق و آستانه‌ی اختلافی. در این بحث به تعریف آستانه‌های مذکور و شیوه‌ی تعیین آن‌ها خواهیم پرداخت. همان‌گونه که ذکر شد آستانه‌ها برای تمامی حواسّ انسان مطرح هستند و همه‌ی آن‌ها قابل سنجش می‌باشند، امّا معمولاً به خاطر ملموس‌تر بودن و ابتلای بیشتر، به آستانه‌های حسّ بینایی و چشم پرداخته شده است. در این نوشتار مختصر سعی بر این است که همین مورد بررسی شود و به ارائه‌ی آزمایشی از تعیین آستانه‌ی مطلق حسّ بینایی خواهیم پرداخت. در ادامه و به تناسب شیوه‌های تعیین آستانه‌ها، با اصطلاح پسیکوفیزیک آشنا خواهیم شد که سهم بسیار زیادی در پیشرفت و توسعه و نظام‌مند شدن روان‌شناسی تجربی دارد. تقریباً می‌توان شروع اوج‌گیری علمیِ رشته‌ی روان‌شناسی، و به تبع آن پیشرفت روان‌شناسی تجربی را از آغاز کشف قواعد و قوانین پسیکوفیزیک دانست. در انتها به انجام آزمایش سنجش ادراک آستانه‌ی سوسو خواهیم پرداخت و نتایج به دست آمده از این آزمایش را در جدولی درج خواهیم کرد و به تحلیل آن می‌پردازیم.

کلیدواژه: آستانه‌ی مطلق^[1]، آستانه‌ی اختلافی^[2]، پسیکوفیزیک[3]، آستانه‌ی ادراک بسامد سوسو[4].

برای مشاهده ادامه تحقیق اینجا کلیک کنید ...

ادامه نوشته

زمان واکنش

زمان واکنش

چکیده

مبحث زمان واکنش از جمله موارد مطرح شده در روان‌شناسی تجربی می‌باشد و می‌توان گفت یکی از مهم‌ترین مطالب در این علم است که هم از نظر علمی دارای مطالب و شاخه‌های فراوانی است و هم از نظر عملی بسیار مفید و پرثمره برای زندگی انسان امروزی می‌باشد. از ثمرات بسیار قابل لمس این شاخه، بحثی است که در روان‌شناسی کار و استخدام از آن صحبت می‌شود. اگر افراد مورد نظر برای استخدام از تست‌های زمان واکنش سربلند بیرون آیند و سپس استخدام شوند آثار بسیار مثبتی خواهد داشت که در اثنای مقاله به آن‌ها اشاره خواهد شد. هدف ما از این نوشتار پرداختن به این موضوع و معرّفی آن می‌باشد و در انتهای کار به آزمایشی که در آن به صورت عملی و با استفاده از دستگاه سنجش زمان واکنش انجام شده است، خواهیم پرداخت و نتایج به دست آمده را مطرح خواهیم کرد. امّا قبل از آن به تبیین اصول و مبانی نظری مبحث زمان واکنش خواهیم پرداخت تا محلّ بحث به خوبی روشن گردد.

کلیدواژه: زمان واکنش[1]، دستگاه سنجش زمان واکنش[2]، روان‌شناسی کار، هوش مکانیکی[3]

برای مشاهده بقیه مطلب اینجا را کلیک کنید ...

ادامه نوشته

رابطه‌ی تن و روان

رابطه‌ی تن و روان

چکیده

بحث ارتباط بین تن و روان از مباحث مشترک بین فلسفه و روان­شناسی کلاسیک می­باشد. همیشه این مسئله مطرح بوده است که این­دو چه ارتباطی با هم دارند و چه تأثیراتی بر هم می­گذارند. آیا هیچ تأثیری بر هم ندارند یا اگر دارند کدام­یک از آن­ها بر دیگری مؤثّر است؟ آیا روان ماهیّتی مستقل نسبت به تن دارد؟ آیا روان از تن ناشی می­شود؟ آیا روان همان روح مجرّد است؟ ماهیّت روان چیست؟

این مباحث هرچند از جایگاه ویژه­ی خودشان برخوردارند امّا نوشتار حاضر درصدد بیان همه­ی این موارد و دادن جواب به همه­ی این سؤالات نیست. در این گزارش برخی موارد را به صورت پیش­فرض پذیرفته­ایم و به طرح آن­ها فقط به صورت مقدّمه می­پردازیم.

مسأله­ی اصلی که پی خواهیم گرفت، اثرات متقابل روان و تن بر یکدیگر است و این­که این اثرات را چگونه می­توان سنجید و مورد اندازه­گیری قرار داد. سپس به معرّفی دستگاه سنجش این ارتباط خواهیم پرداخت.

کلیدواژه: روان، تن، روان‌شناسی سلامت، دروغ‌سنج[1]، پاسخ الکتریکی پوست[2]

بقیه را در ادامه مطلب ملاحظه نمایید ...

ادامه نوشته

نظارت بر خود

نظارت بر خود

چکیده

حتماً تا به حال واژه‌هایی از قبیل محاسبه، مراقبه و ... را شنیده‌اید. این اصطلاحات رایج میان علمای اخلاق اسلامی می‌باشد که در درس‌های اخلاق و یا کتب اخلاقی ایشان به وفور یافت می‌شود. منشأ این اصطلاحات و کاربرد آن‌ها از آیات قرآن کریم و روایات فراوانی است که از سوی ائمّه‌ی اطهار(:) صادر شده و به دست ما رسیده‌اند. تقریباً چیزی شبیه این اصطلاحات را در روان‌شناسی کلاسیک امروزی با عنوان نظارت شخصی یا خودنظارتی یا خودگردانی نیز می‌توان یافت. عرض کردم چیزی شبیه این اصطلاحات زیرا تفاوت‌هایی با هم دارند. هم در شیوه‌ی اجرا و هم در غایت و اهداف اجرای این مقولات.

بنده در این نوشتار سعی دارم تا این اصطلاحات را هم از منظر اخلاق اسلامی و هم از منظر روان‌شناسی کلاسیک توضیح مختصری دهم و در پایان به ارائه‌ی آزمایش عملی که هر یک از دانش‌پژوهان بر روی خود انجام داده‌اند، بپردازم.

کلیدواژه: نظارت شخصی^[1]، خودنظارتی، خودگردانی^[2]، محاسبه، مراقبه.

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

یادگیری و انتقال دوجانبه (آزمایش ترسیم در آیینه)

یادگیری و انتقال دوجانبه (آزمایش ترسیم در آیینه)

چکیده

در بحث یادگیری موضوعی چالشی وجود دارد که موجب اختلاف بین رفتارگرایان افراطی و شناخت‌گرایان شده است. رفتارگرایان افراطی عقیده دارند که یادگیری در اعضای عمل‌کننده مثل دست‌ها و انگشتان صورت می‌گیرد امّا در مقابلِ آن‌ها شناخت‌گرایان عقیده دارند که این یادگیری در سیستم اعصاب مرکزی رخ می‌دهد و اعضا صرفاً ابزارهایی هستند برای انجام دستورات سیستم اعصاب مرکزی. شناخت‌گرایان برای اثبات عقیده‌ی خود دست به اختراع آزمایش ترسیم در آیینه زده‌اند تا به این وسیله نظر خود را اثبات کنند. ما در این نوشتار به بحث و انجام آزمایش ترسیم در آیینه خواهیم پرداخت و در پایان نتایج به دست آمده از این آزمایش را تحلیل خواهیم کرد.

کلیدواژه: یادگیری، انتقال دوجانبه^[1]، ترسیم در آیینه

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

بررسی مهارت‌های حرکتی و هماهنگی چشم و دست

بررسی مهارت‌های حرکتی و هماهنگی چشم و دست

چکیده

تصوّر کنید که قصد دارید کارخانه‌ای را تأسیس کنید و با قرار دادن سرمایه‌ای زیاد به تولید محصولی خاص بپردازید. برای عملی کردن این تصمیم علاوه بر گذراندن مراحل قانونی و احداث کارخانه و ابزار آلات ویژه‌ی آن کار، موضوع مهمّ دیگری پیش روی شماست. آن موضوع صف طویلی از کارگران خواهان شغل است که در پشت درب دفتر شما صف کشیده‌اند. شما نه قادر به این هستید که همه‌ی آن‌ها را بپذیرید و نه می‌توانید همه‌ی آن‌ها را رد نمایید. بهترین کار در این موقع طرّاحی یک آزمون علمی- عملی برای سنجش کارگرانی است که به کار شما می‌آیند و شرایط استخدام شدن را دارند. ما در این نوشتار به برخی از این آزمون‌ها که در یک نام‌گذاری کلّی به آزمون‌های سنجش مهارت‌های حرکتی معروف هستد، خواهیم پرداخت و معرّفی خواهیم کرد.

کلیدواژه: مهارت حرکتی[1]، روان‌شناسی کار[2]، لرزش‌سنج پیرون، لرزش‌سنج مارپیچ، دقّت هدف‌گیری

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته

سنجش دقّت توسّط تخمین فاصله

سنجش دقّت توسّط تخمین فاصله

چکیده

در این نوشتار قصد داریم تا به مبحث دقّت بپردازیم و ضمن تعریف توجّه که با دقّت تقریباً‌مترادف هستند، به شرح آزمایش تخمین فاصله بپردازیم که این آزمایش توسّط خط‌کش تخمین فاصله انجام می‌شود، و نتایج آن‌را مورد بررسی قرار دهیم. در ضمن این مهم است که بدانیم تمرکز چگونه به دست می‌آید و عواملی که دقّت انسان‌ها را متأثّر می‌کنند چه هستند.

کلیدواژه: دقّت، توجّه[1]، تمرکز[2]

بقیه در ادامه ...

ادامه نوشته